จินตนาการสร้างภาพ

จินตนาการ ความหมายจาก พจนานุกรมแปล ไทย-ไทย อ.เปลื้อง ณ นคร

การสร้างภาพขึ้นในจิตใจ. (ป. จินฺตน + อาการ)  หรือ การคิดเห็นภาพขึ้นในใจ, ทางจิตวิทยาตรงกับศัพท์ imagination.

จินตนาการ (Imagination) 

หมายถึง กระบวนการคิดสร้างภาพในสิ่งที่ไม่เคยพบไม่เคยเห็น ไม่เคยทราบมาก่อน คล้ายกับการคาดเดา คาดหมายว่าสิ่งนั้นน่าจะเป็นอย่างไร เป็นการคิดในสิ่งที่แปลกใหม่ที่จะนำไปสู่กระบวนการสร้างสรรค์สิ่งใหม่ อาจเป็นการเพ้อฝันที่เหนือจริงโดยไม่มีข้อมูล หลักฐานมาสนับสนุน  หรือ คิดฝันโดยมีหลักฐาน ข้อมูลหรือข้อเท็จจริงเป็นฐาน แล้วอาศัยเหตุผลและผลมาประกอบ ซึ่งแม้จะยังไม่เป็นจริงในขณะนั้น แต่ก็อาจเป็นจริงได้ในอนาคต

จินตนาการของเด็ก คือจุดเริ่มต้นของความคิดสร้างสรรค์

หมู่นี้เราได้ยินพ่อแม่พูดกันบ่อยๆว่า “อยากเลี้ยงลูกให้เป็นคนที่มีความคิดสร้างสรรค์” หนังสือเล่มนี้ก็พูดถึงความคิดสร้างสรรค์ของเด็กมาบ้างแล้ว

แต่ว่าระบบการศึกษาของทุกวันนี้ยังอยู่ในลักษณะยัดเยียดความรู้ให้เด็ก ดังนั้นเด็กจำนวนมากจึงถูกผลิตขึ้นมาให้เป็น “เด็กรู้ดี” แต่พอโตเป็นผู้ใหญ่กลับไม่รู้ว่าจะทำอะไร ด้วยเหตุนี้เราจึงต้องบ่มเพาะความคิดสร้างสรรค์ขึ้นมาตั้งแต่วัยเด็ก

ความคิดสร้างสรรค์คืออะไร การให้คำจำกัดความในเรื่องนี้ยากมากแต่ตามความเข้าใจในเบื้องต้นคง หมายถึง การแสดงจินตนาการหรือความรู้สึกอิสระในเรื่องที่เด็กมีความสนใจอย่างจริงจัง ในระดับสูงมีการค้นพบสิ่งใหม่ๆ ขึ้นมา ความคิดสร้างสรรค์ในระดับสูงคงมีสิ่งที่เป็นภาวะวิสัย (objective) เช่น ทฏษฎีความคิด สิ่งประดิษฐ์แต่สิ่งเหล่านี้มาพัฒนามาจากความประทับใจและการรับรู้แบบอัตวิสัย (subjective) ในวัยเด็กเล็ก เพราะฉะนั้นสิ่งที่ผู้ใหญ่คิดว่าเป็นจินตนาการอันไร้สาระของเด็กนั่นแหละที่เป็นจุดเริ่มต้นของความคิดสร้างสรรค์

 ผลงานการจินตนาการภาพนี้ เป็นผลงานของ น้องตะวัน อายุ 7 ขวบ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับยานอาวกาศ

การจินตนาการสร้างสรรค์ที่น่าสนใจนั้นเป็นสิ่งที่พ่อแม่ควรยอมรับและส่งเสริมให้เติบโตต่อไป

นี่เป็นโปสเตอร์ภาพวาดซึ่งวาดภาพบ้านในฝันของเด็กๆ Papillon Papillonnage ศิลปินชาวฝรั่งเศสเป็นผู้วาดขึ้นมาได้อย่างน่ารักมากๆ เลยล่ะค่ะ ตัวบ้านมี 7 ชั้นด้วยกัน แต่ละชั้นก็มีเรื่องราวเป็นของตัวเอง มีภาพห้องต่างๆ ซึ่งเผยถึงการตกแต่งภายใน จากฝีมือลายเส้นวาดน่ารักๆ นั่น ทำให้เราย้อนนึกไปถึงสมัยยังเป็นเด็กกันอยู่ เด็กส่วนใหญ่มักวาดภาพกันตามจินตนาการ บางครั้งก็ไม่เหมือนจริง แต่ทุกครั้งที่ได้กลับมาดูลายเส้นโย้เย้ไปมา เรามักจะมีความภูมิใจและขบขันกับลายเส้นของตัวเองกันเสมอ

ตัวอย่าง เช่น เวลาเราให้ตุ๊กตาหุ่นสำหรับสวมมือเล่น หรือทำหน้ากากแก่เด็ก แกจะเล่นเหมือนกับว่าแกเป็นลิงหรือเป็นหมีตัวนั้น โดยสร้างเรื่องจากประสบการณ์ที่แกเคยสนใจสวนสัตว์จากนิทานที่เคยได้ยิน เวลาเด็กดูภาพใดภาพหนึ่งแกจะเกิดจินตนาการชนิดที่ผู้ใหญ่นึกไม่ถึงเลยทีเดียว

กล่าวกันว่า จิตรกรเอกและนักวิทยาศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่สมัยเรอเนสซองส์คือ เลโอนาร์โด ดาวินซี่ สมัยเด็กๆ เคยจินตนาการว่ารอยเปื้อนและรอยแยกบนผนังบ้าน เป็นแม่มดที่กระโจนเข้ามา หรือเป็นสัตว์ประหลาดกำลังอาละวาดกันอยู่ สมมุติว่าผู้ใหญ่กำลังอ้าปากร้องก็ได้ ในกรณีเช่นนี้ ผู้ใหญ่ไม่ควรทำหน้ารู้ดีและดุเด็กว่า”ไม่ว่าจริงๆนี้มันไม่ใช่รูปปลาสักหน่อย รูปกระถางต่างหากเล่า” เพราะเป็นการยับยั้งจินตนาการสร้างสรรค์ของเด็กซึ่งกำลังจะเบ่งบาน

ที่มาบางส่วน : http://www.prc.ac.th/newart/webart/design01.html

                http://guru.google.co.th/guru/thread?tid=1115c699099c566b 

                บ้านในฝันน่ารักสดใสที่เด็กๆ ชื่นชอบ | Living Oops!  www.livingoops.com

                นำมาจากรอให้ถึงอนุบาลก็สายเสียแล้ว เขียนโดย  มาซารุ อิบุกะ  แปลโดย  ธีระ สุมิตร และ

                        พรอนงค์ นิยมค้า  ฟิสิกส์ราชมงคลขอขอบคุณครับ

เด็กปฐมวัยกับผลงานศิลปะ

             เด็กวัยนี้เป็นช่วงที่โครงสร้างสมองซีกขวาซึ่งเกี่ยวกับศิลปะ ความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการดีมาก ถ้าส่งเสริมอย่างให้ถูกทางและมีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง แต่เมื่อไหร่หยุดหรือไม่มีพัฒนาการต่อเนื่อง บีบบังคับ สร้างความเป็นระบบแบบแผนมากเกินไป ล้วนแล้วแต่เป็นตัวขัดขวางความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการของเด็ก

การศึกษาไทยยังไม่มีความเข้าใจในการพัฒนาเด็กให้มีความคิดสร้างสรรค์ จะเห็นว่าทุกวันนี้เราพยายามสร้างกระบวนการคิดสร้างสรรค์ให้แก่เด็กไทยมากขึ้น หากแต่บางครั้งก็ยังไม่มีความเข้าใจมากพอ เด็กแต่ละวัยมีความแตกต่างกันในการจัดกิจกรรมเพื่อสร้างกระบวนการคิดสร้างสรรค์จึงต้องต่างกันไป

  เด็กในระดับชั้นปฐมวัย จึงจำต้องสร้างกระบวนการเรียนรู้ เราจะเน้นให้เด็กเกิดความเพลิดเพลิน สนุกสนาน เมื่อเขาสนุกและเพลิดเพลิน แล้วจะทำให้เขาสามารถคิดอะไรได้แปลกใหม่อย่างมีอิสระ และเสรีภาพ คนที่จะสร้างกระบวนการเรียนรู้ให้เด็กต้องเข้าใจ มิฉะนั้นจะไม่สามารถสร้างสถานการณ์ของการเรียนการสอนได้ ในการพัฒนาเสรีภาพการเขียนการคิดได้อย่างแท้จริง

วิชาศิลปะเป็นวิชาที่เปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงความคิดจินตนาการได้เต็มที่ตามที่ได้เห็น เด็กสามารถสร้างจินตนาการได้กว้างกว่าที่เราจะคาดเดาได้ บางทีก็อาจจะสะท้อนจิตใจความรู้สึกของ บางครั้งเด็กไม่สามารถถ่ายทอดเป็นคำพูดได้แต่สามารถถ่ายทอดมาทางงานศิลปะได้ วิชาศิลปะเป็นฐานทางการศึกษาพัฒนาการเด็กซึ่งควรเริ่มตั้งแต่เด็กยังเล็กอยู่การเรียนการสอนศิลปะสำหรับเด็ก ปฐมวัยนั้นจะมุ่งเน้นถึงพัฒนาการด้านต่างๆ ของเด็กมากกว่าผลงาน ดังนั้นจะเห็นว่ากิจกรรมต่างๆ ทางศิลปะจะเป็นการฝึกกล้ามเนื้อมือให้แข็งแรง และสัมพันธ์กับการใช้ตา เช่นการ ดินนํ้ามัน ปั้นแป้ง ระบายสี และการวาดรูป เด็กได้ใช้ส่วนต่างๆของนิ้วมือ แขน ไหล่ และส่วนอื่นๆของร่างกาย เป็นการ เตรียมความพร้อมในด้านการใช้กล้ามเนื้อเล็กและใหญ่เป็นอย่างดี ทำให้เด็กสามารถหยิบจับสิ่งต่างๆได้ อันจะนำไปสู่การเรียนของเด็กต่อไป

      ศิลปะกับความคิดสร้างสรรค์ นักจิตวิทยาทางการศึกษาทั่วโลกเชื่อกันว่าเด็กทุกคนมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ และสามารถพัฒนาให้เจริญงอกงามได้ตามระดับความสามารถของแต่ละบุคคล ถ้าหากเด็กนั้นๆได้รับการเสริมและสนับสนุนให้มีการแสดงออกภายใต้ บรรยากาศสบายๆ สำหรับเด็กที่มีความคิดสร้างสรรค์ในตัว สามารถพิจารณาจากพฤติกรรมได้หลายด้านดังนี้

              1.  การเป็นผู้สร้างสรรค์สิ่งต่างๆด้วยความคิดของตนเอง

2.  การเป็นผู้เชื่อมั่นในความคิดของตัวเอง

  3.  การเป็นผู้กระตือรือร้นอยู่ตลอดเวลา

               4.  การเป็นผู้ชอบสำรวจตรวจสอบความคิดใหม่ ๆ

        5.  การเป็นผู้มีประสาทสัมผัสอันดีต่อความงาม

6.  การเป็นผู้สอบสวนสิ่งต่างๆ

จะเห็นได้ว่าการสร้างสรรค์ คือการเจริญงอกงามทั้งด้าน พฤติกรรม ความคิด ร่างกาย และศิลปะ คือ เครื่องมือที่ดีและเหมาะสมที่สุดในการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ เพราะกระบวนการทางศิลปะไม่มีขอบเขตแห่งการสิ้นสุด สามารถสร้างความเพลิดเพลินให้แก่เด็กได้ตลอดเวลานอกจากนี้ยังช่วยให้เด็กเกิดความคิดที่ไม่จบสิ้นอย่างต่อเนื่องและก้าวไปยังโลกแห่งจินตนาการอย่างไม่ขอบเขต

การเรียนศิลปะช่วยพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างไร

1.  ทำให้เด็กได้ฝึกการใช้จินตนาการอย่างอิสระ ซึ่งจะมีผลให้เด็กเป็นคนกล้าคิดกล้าริเริ่มสิ่ง ใหม่ๆ ทำให้เด็กได้แสดงออกถึงสิ่งที่ตนคิดและรู้สึกโดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ยัง     

2.  ไม่สามารถสื่อสารทางตัวอักษรได้ดีทำให้เด็กรักการทำงานและมีความภาคภูมิใจในตนเอง เมื่อการสร้างสรรค์งานศิลปะของเด็กแต่ละชิ้นเสร็จสิ้นลง

เด็กจะรู้สึกภาคภูมิใจกับผลงานของเขามากทำให้กระตือรือร้นที่จะสร้างผลงานชิ้นใหม่ต่อไปช่วยฝึกความประณีตและสมาธิเพราะใน

   3.  ขณะที่เด็กพยายามควบคุมมือให้สามารถวาดระบายสีหรือประดิษฐ์สิ่งหนึ่งสิ่งใดให้สำเร็จนั้นต้องใช้ความตั้งใจความพยายามและใช้สมาธิที่แน่วแน่

  4.  มั่นคงตามวุฒิภาวะของเด็กแต่ละวัยทำให้เด็กเป็นคนมีสุนทรียภาพ มีความละเอียดอ่อนในจิตใจ ทำ ให้รู้คุณค่าในธรรมชาติ ศิลปะวัตถุ หรือ

     5.  รูปแบบความคิดต่างๆ ทำให้มีชีวิตและจิตใจที่งดงาม ฝึกให้เด็กรู้จักการทำงานร่วมกัน รู้จักปรับตัวและปรับความคิดให้สอดคล้อง

  6.  ยอมรับซึ่งกันและกัน อันเป็นพื้นฐานของการอยู่ร่วมกันอย่างสามัคคีและเป็นประชาธิปไตยในสังคม

ข้อมูลอ้างอิง

           ชุดฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับสมองของเด็กปฐมวัย

http://gotoknow.org/blog/kruoil/210983

            แหล่งข้อมูลหนังสือแนวการจัดกิจกรรมและสื่อการเรียนการสอนระดับก่อนประถศึกษาhttp://www.clinicdek.com/index.php?option=com_content&task=view&id=414&Itemid=61