สร้างจินตนาการด้วยเส้น

การวาดภาพด้วยเส้น เป็นการนำเส้นแบบต่างๆ มาประกอบเพื่อทำให้ภาพมีเรื่องราวที่น่าสนใจมากยิ่งขึ้น

ภาพล่างนี้ใช้สีไม้ระบายเป็นพื้นหลังโดยการระบายสีในรูปของการไล่น้ำหนัก โทนสีอ่อน - สีแก่ และใช้สีเมจิกสีดำตัดเส้นเป็นลวดลายต่างๆ หรือจะใช้สีชอล์กก็ได้ เวลาตัดเส้นหรือขีดเส้นเป็นรูปแบบต่างๆ ก็ใช้สีชอล์กที่เป็นสีดำตัดแทนนะคะ

ผลงานของ ด.ญ.ปรายฟ้า คงเมือง (น้องตะวัน)  อายุประมาณ 8 ขวบ

เพราะฉะนัั้นการวาดภาพอะไรนั้นก็ต้องเป็นภาพค่อนข้างใหญ่และต้องการพื้นที่โชว์ลวดลายที่ชัดเจน และภาพที่ออกมานั้นจะดูน่าสนใจมากยิ่งขึ้น สำหรับลายเส้นที่ใช้นั้นก็มี เส้นตรง เส้นเฉียง เส้นแนวนอน เส้นวงกลม เส้นหยัก เส้นซิกแซก เส้นปะก็ได้นะคะ เวลานำมาใช้ก็ดูตามรูปทรงของภาพนั้นๆ เป็นหลัก

เรามาดูภาพที่เกิดจากเส้นต่างๆ เพื่อวัดความเข้าใจเรื่องเส้นมากยิ่งขึ้นตามเนื้อหาด้านล่างในหลักการง่ายๆ นะคะ

ผลงานของ ด.ช.เจตณัฐ สวัสดี (น้องเพลง)  อายุประมาณ 8 ขวบ

       เส้น  คือ ร่องรอยที่เกิดจากเคลื่อนที่ของจุด  หรือถ้าเรานำจุดมาวางเรียงต่อ ๆ กันไปก็จะเกิดเป็นเส้นขึ้นมา  เส้นมีมิติเดียว  คือ  ความยาว ไม่มีความกว้าง ทำหน้าที่เป็นขอบเขตของที่ว่าง รูปร่าง รูปทรง น้ำหนัก  สี   ตลอดจนกลุ่มรูปทรงต่าง ๆ  รวมทั้งเป็นแกนหรือ โครงสร้างของรูปร่างรูปทรง เส้นเป็นพื้นฐานที่สำคัญของงานศิลปะทุกชนิด เส้นสามารถให้ความหมาย แสดง  ความรู้สึก และอารมณ์ได้ด้วยตัวเอง และสามารถสร้างเป็นรูปทรงต่าง ๆ 

เส้นมี  2  ลักษณะ คือ 
              เส้นตรง   (Straight Line) และ 
              เส้นโค้ง   (Curve Line) 

เส้นทั้งสองชนิดนี้   เมื่อนำมาจัดวางในลักษณะต่าง ๆ กัน จะมีชื่อเรียกต่าง ๆ และให้ความหมาย ความรู้สึก ที่แตกต่างกันอีกด้วย
     

ลักษณะของเส้น    

1. เส้นตั้ง หรือ เส้นดิ่ง  ให้ความรู้สึกทางความสูง  สง่า  มั่นคง  แข็งแรง  หนักแน่น   เป็นสัญลักษณ์   

    ของความซื่อตรง    

2. เส้นนอน ให้ความรู้สึกทางความกว้าง สงบ ราบเรียบ นิ่ง ผ่อนคลาย 
3. เส้นเฉียง หรือ เส้นทะแยงมุม ให้ความรู้สึก เคลื่อนไหว รวดเร็ว ไม่มั่นคง     

4. เส้นหยัก หรือ เส้นซิกแซก แบบฟันปลา ให้ความรู้สึก คลื่อนไหว อย่างเป็น   จังหวะ  มีระเบียบ  ไม่  

    ราบเรียบ น่ากลัว อันตราย ขัดแย้ง ความรุนแรง     

5. เส้นโค้ง แบบคลื่น ให้ความรู้สึก เคลื่อนไหวอย่างช้า ๆ ลื่นไหล ต่อเนื่อง สุภาพ  อ่อนโยน นุ่มนวล     

6. เส้นโค้งแบบก้นหอย ให้ความรู้สึกเคลื่อนไหว คลี่คลาย หรือเติบโตในทิศทางที่   หมุนวนออกมา ถ้ามองเข้าไปจะ   เห็นพลังความเคลื่อนไหวที่ไม่สิ้นสุด    

7. เส้นโค้งวงแคบ ให้ความรู้สึกถึงพลังความเคลื่อนไหวที่รุนแรง  การเปลี่ยนทิศทาง   ที่รวดเร็ว ไม่หยุดนิ่ง     

8. เส้นประ ให้ความรู้สึกที่ไม่ต่อเนื่อง  ขาด  หาย  ไม่ชัดเจน  ทำให้เกิดความเครียด

โตขึ้นหนูอยากเป็นอะไร....

โตขึ้นหนูอยากเป็นอะไร.....เหมือนหัวข้อคำขวัญวันเด็กเลยนะคะ แต่บรรดาเด็กๆ ยิ้มกันเป็นแถวเพราะว่าไม่อยาก แต่พอลงมือวาดเท่านั้นล่ะค่ะ..คุณครูขา หนูโตขึ้นหนูอยากเป็นคุณครู แต่หนูวาดไม่ได้ค่ะ

เราต้องสร้างแรงบันดาลใจ โดยการพูดโน้มน้าวพร้อมทั้งยกตัวอย่างให้เด็กๆ คิดตามหรืออธิบายแบบรวมๆ อาจจะวาดให้ดูบ้างก็ได้นะคะ แต่มีอีกหลายวิธีโดยให้หาภาพมาเป็นตัวอย่างเช่น ทาง Internet หรือจากหนังสือ เพราะเป็นการวาดเรื่องราวแบบจินตนาการ

ครั้งนี้ให้วาดลงบนจานกระดาษขนาดใหญ่  แขวนไว้ข้างผนัง โดยการเจาะรู 2 รูด้วยตาไก่ แล้วแขวนด้วยเชือกสี และจานกระดาษก็ไม่เล็กจนเกินไป แต่จะให้ใช้สีไม้ระบาย แล้วเน้นการระบายสีแบบแน่นๆ สีจะได้สดใส สุดท้ายตัดเส้นด้วยปากกาสีดำ

บรรยากาศในการสร้างสรรค์ผลงานของกลุ่มเด็กๆ จะมีสมาธิและตั้งใจมากโดยเฉพาะ ครึ่งชั่วโมงแรกค่ะ ส่วนใหญ่แล้วเด็กๆ จะมีสมาธิประมาณ 45 นาที ในการสร้างผลงาน 

ผลงานเสร็จแล้ว....แต่ละคนจะมีผลงานเป็นของตัวเอง..โดยเฉพาะถ้าต้องการให้เด็กๆ มีความมั่นใจและกล้าแสดงออกมากยิ่งขึ้นควรจะนำผลงานของแต่ละคนขึ้นแสดงไว้ที่บอร์ดแสดงนะคะ รับรองได้เห็นรอยยิ้มกลับบ้านแน่นอนค่ะ

จินตนาการอิสระของเด็กวัย 5 - 7 ขวบ

                    หัวข้อการวาดภาพ " จินตนาการอิสระ" นี้เป็นห้วข้อที่กว้างมากจะทำให้ผู้คิดงานหรือการสร้างสรรค์ผลงานจะง่ายเพราะเป็นหัวข้อที่เปิดกว้าง แต่บางครั้งการเปิดกว้างนั้น เด็กบางคนก็คิดมากเลยไม่รู้ว่าจะวาดภาพอะไรดี ผู้ใหญ่หรือผู้ปกครองก็ควรอธิบายสักหน่อยเพื่อให้ความคิดสร้างสรรค์แคบลงมา ด้วยการเปิดหัวข้อ เช่นจินตนาการอิสระในเรื่องของการสื่อสารรอบโลก, บ้านในฝัน, ป่าไม้, พวงกุญแจสัตว์, สัตว์ที่ฉันชอบ , สัตว์เลี้ยวในฟาร์ม,  ห้องนอนของฉัน ฯลฯ

เมื่อหัวข้อแคบลงเด็กๆ ก็จะบอกว่าหนูวาดไม่ได้ค่ะ เอาล่ะซิคะทำยังไงดี ผู้ปกครองเองก็วาดไม่ได้ มีทางเดียวก็คือ หาภาพจากหนังสือหรือจากคอมพิวเตอร์ค่ะ ถ้ามีของจริงยิ่งดีมากๆ  เมื่อคิดออกก็จะต้องร่างภาพเองด้วยดินสอเบาๆ ลบให้น้อยที่สุด การร่างภาพก็พยายามวาดให้เหมือนมากที่สุด หรือใกล้เคียง การวาดภาพต้องอาศัยการวาดบ่อยๆ ก็จะเกิดทักษะขึ้นมาเอง 

ส่วนการจะใช้สีนั้นก็เหมือนกับที่บอกหลายๆ ครั้งว่าถ้าภาพมีเรื่องราวที่ค่อนข้างละเอียดก็ควรใช้สีไม้ตัดด้วยเส้นปากกาดำจะดีกว่าไหม ส่วนสีน้ำก็ดูลักษณะของเรื่องราวที่ค่อนข้างใหญ่ชัดเจน เพราะต้องระบายสีด้วยพู่กัน มันเป็นการยากมากถ้าจะระบายในพื้นที่แคบๆ

 

เรื่อง การสื่อสารนอกโลก  ระดับอายุ 7 ขวบ 

เรื่อง บ้านในฝัน  ระดับอายุ 7 ขวบ

เรื่อง ป่าไม้  ระดับอายุ 6 ขวบ

เรื่อ งพวงกุญแจสัตว์  ระดับอายุ 6 ขวบ

เรื่อง สัตว์ที่ฉัยชอบ ระดับอายุ 6 ขวบ

เรื่อง สัตว์เลียงในฟาร์ม ระดับอายุ 6 ขวบ

เรื่อง ห้องนอนของฉัน ระดับอายุ 5 ขวบ

แนะนำตัวเองด้วยสีไม้ อายุประมาณ 4-5 ขวบ

ผลงานน้องเมย์ อายุ 5 ขวบ

              ใช้เวลาในการวาดภาพประมาณ 2 ชั่วโมง ผลงานชิ้นนี้คล้ายกับการจินตนการ แต่เด็กบางคนชอบวาดภาพเล็กๆ เพราะฉะนั้นเมื่อวาดรูปตัวเองเสร็จก็จะมีพื้นที่รอบๆ กระดาษเกิดความว่างเปล่ามากเกินไป  เราก็จะอธิบายหรือพูดโน้มน้าวให้เด็กคิดตามหรือเป็นเรื่องที่เด็กเค้าอยากจะคิดเองหรือถ่ายทอดจากประสบการณ์ในสิ่งที่เค้าอยากจะวาดลงไปจากสิ่งที่เค้าได้พบเจอะเจอมา ก็จะเป็นการให้อิสระทางความคิด เด็กๆ ก็จะเริ่มสนุกกับผลงานที่วาด

ตอนนี้เด็กๆ จะมีบรรยากาศของการมีสมาธิมากที่สุดในช่วงแรกๆ   ผ้ใหญ่ก็ต้องช่วยดูว่าถ้าภาพวาดนั้นเล็กเกินไปและถ้าจะใช้สีน้ำสำหรับภาพชิ้นนี้ผลงานคงจะเลอะเทอะมากจนไม่เป็นรูปเป็นร่าง และการลงสีในภาพที่เล็กจะเป็นการยากเมื่อใช้พู่กันระบายในแต่ช่องแล้วเมื่อผลงานออกมาไม่สวยเด็กก็จะมีความร้สึกที่แย่ลง เราก็สกัดความร้สึกนั้นให้ออกไปเสียก่อน โดยการแนะนำให้เปลี่ยนไปใช้สีไม้จะดีกว่าไหม แต่ก็คงจะเมื่อยมือน่าดูในการระบาย

ช่วงนี้ผ้ใหญ่ก็สามารถช่วยระบายได้ค่ะ แต่ก็ควรจะระบายสีในสไตส์หรือนำหนักมือคล้ายๆกับเด็กนะคะเพื่อช่วยทำระยะเวลาให้เสร็จเร็วขึ้น ก้าปล่อยให้เวลานานเกินไปเด็กๆ ก็เริ่มเบื่อหรือหายสนุกเสียก่อนส่วนใหญ่แล้วถ้าการระยายสีไม้หรือสีชอล์กและไม่มีสีน้ำเข้ามาแซม สมาธิเด็กวัยนี้จะประมาณ 45 นาที่ ถึง 1 ชั่วโมง ค่ะ

อย่าลืมให้เด็กๆ ตัดเส้นด้วยปากกาสีดำตามรอยเส้นดินสอที่วาดเอาไว้ จะตัดเส้นก่อนหรือหลัง ระบายสีไม้ก็ได้นะคะ ผลงานออกมาก็จะชัดเจนและสมบูรณ์ค่ะ

ครอบครัวของฉัน

วันนี้นำภาพคนแต่เป็นบุคคลในครอบครัว ที่เด็กๆจะคุ้นเคยกันดี จะเป็นญาติ พี่น้อง คุณพ่อ คุณแม่ คุณตา คุณยายได้ทั้งนั้นก็อธิบายไปเลยนะคะ และเด็กที่วาดภาพ ไม่จำกัดอายุ ไม่จำกัดเรื่องของสี จะใช้สีไม้ สีน้ำ หรือ สีชอล์ก ก็ได้ค่ะ ขอให้เด็กวาดภาพโตๆ เน้นรูปร่างชัดเจน ตอนนี้เรายังไม่เน้นเรื่องของรายละเอียดที่เป็นพื้นหลังนะคะ

(วาดภาพโดย ด.ญ.ปรายฟ้า คงเมือง)

น้องวาดภาพนี้ประมาณอายุเกือบ 4 ขวบ ก็หากระดาษแผ่นโตให้ แรกๆก็บอกว่า ให้วาดรูปวงกลมโตๆ ใส่ ตา หู จมูก ปาก ผู้ใหญ่ควรจะอยู่กับเด็กด้วย พูดคุยไปด้วยเป็นการทำงานร่วมกัน แต่..ห้ามวาดให้นะคะ นิดๆ หน่อยๆพอได้ พูดแบบจูงใจไม่จำเป็นต้องเหมือน แต่พยายามให้เด็กจินตนาการ เป็นภาพหรือรูปแบบในวัยของเด็กเอง ภาพที่วาดออกมา บางที่มองไม่ออกหรอกว่าใครคือใคร วิธีกันสับสน ก็ให้เด็กๆเขียนชื่อบอกซะเลยว่าชื่ออะไรกันบ้าง เวลาระบายสีก็เลยให้ใช้สีไม้ กันสกปรก และอยากให้ภาพออกมาสะอาดค่ะ

ภาพนี้ ช่วงอายุ ประมาณ 8 ขวบ  มีการพัฒนาด้านการสังเกตขึ้นมาก รู้จักการแต่งกาย  เริ่มมีความเข้าใจเกี่ยวกับโครงสร้างของคนมากขึ้น

ภาพนี้วาดตอนอยู่อนุบาล 3 อายุประมาณ 6 ขวบ ก็เป็นภาพครอบครัวเหมือนกันแต่เจ้าตัวอยากระบายสีน้ำก็เลยต้องให้ใช้สีชอล์กระบายภาพคนก่อน แล้วถึงให้ระบายสีน้ำเป็นพื้นหลัง...สนุกมาก เด็กวัยนี้วาดภาพออกมาจะแนวการ์ตูน  รูปร่างสัดส่วนตามใจฉัน

จัดสถานที่ให้มีบรรยากาศเย็นสบาย เลยให้วาดภาพอยู่ในสวนใต้ต้นไม้ ซะเลยเวลาระบายสีน้ำหกจะได้ไม่เลอะเทอะ